آرامگاه و موزه مولانا در شهر قونیه ترکیه

مولانا جلال الدین بلخی بزرگمرد فلسفه، شاعر و صوفی ایرانی بنیانگذار طریقت مولویه بود

که در سال ۱۲۲۸ بعد از حمله مغول ها به قونیه گریخت. پدر مولانا (سلطان العلماء) واعظ بود که در سال ۱۲۳۱ از دنیا رفت. در آن زمان پادشاه سلجوقی (سلطان علاءالدین کیقباد) مولانا را به قونیه دعوت کرد و باغ رُز را که از متعلقات سلجوقیان می بود را به پدر مولانا (سلطان العلماء بهاء الدین ولد) اهدا کرد. این مکان در حال حاضر محل دفن پدر مولانا، مولانا و پسر مولانا و تعدادی از نزدیکان و درویشان ایشان می باشد. 

مولانا Mevlana در هفدهم دسامبر سال ۱۲۷۳ درگذشت و پیکر وی در کنار مقبره پدرش آرام گرفت. پس از آن رهروان راه مولانا تصمیم به ساخت و تکمیل یک مقبره بر قبر این اسطوره عالم عرفان گرفتند و عملیات ساخت و ساز این آرامگاه حدود یک سال طول کشید. 

مولانا Mevlana در مدت حیات خود آثار با ارزشی را از خود به جای گذاشت، که از بزرگان فرهنگ و هنر ایران به شمار می رود، کسی که به تنهایی گوشه ای از تمدن ایرانی را شکل داده و یاد و نامش سال هاست که زنده باقی مانده است.

آرامگاه و موزه مولانا، شاعر پارسی پرآوازه در جنوب شرقی شهر قونیه Konya قرار دارد، نقطه ای که از نظر تاریخی ارزش بسیاری دارد. جالب است بدانید در این مکان، آثاری یافت شده که نشان می دهند انسان ها در ۷۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در این نقطه از قونیه روزگار می گذراندند.

آرامگاه مولانا بر روی تپه ای با ارتفاع ۱۰۱۶ متر بنا شده و منظره‌ای بسیار دیدنی دارد. این تپه تا امروز بارها و بارها مورد کاوش باستان شناسان قرار گرفته و آثار ارزشمندی از آن به دست آمده که متعلق به هزاران سال پیش هستند. مساحت مقبره مولانا در ابتدا ۶.۵۰۰ متر مربع بود، اما امروزه افزایش یافته و به ۱۸.۰۰۰ متر مربع رسیده است.

دوران زندگی مولانا همزمان بود با سلطنت سلسله سلجوقیان، یعنی همان دوران طلایی ساخت و ساز بناهای شاخص در ترکیه و ایران. ساخت و ساز مقبره مولانا در سال ۱۲۷۴ میلادی یعنی یک سال پس از مرگ این شاعر گرانقدر شروع شد و با نظارت همسر امیر سلیمان سلجوقی به پایان رسید. بر فراز قبر او یک گنبد مخروطی شکل به رنگ فیروزه ای ساختند که متشکل از صدها سفال است و امروزه مقبره این فرد بزرگوار با همین گنبد فیروزه ای شناخته می شود. البته در سال ۱۸۵۴ میلادی چند بخش به ساختمان حرم مولانا اضافه شد تا بتواند جمعیت بیشتری را در خود جای دهد.

در سال ۱۹۲۶ میلادی مزار او را به موزه تبدیل کردند و در سال ۱۹۲۷ میلادی آرامگاه به موزه تبدیل شد و در سال ۱۹۵۴ میلادی حرم مولانا را موزه مولانا نام گذاری کردند.

موزه مولانا یکی از مهم ترین جاذبه های مقدس کشور ترکیه به شمار می آید.

برای ورود به محوطه مقبره مولانا چند دروازه وجود دارد که هر یک از آن ها نزدیک به یکی از قسمت های مهم موزه هستند. دروازه اصلی موزه مولانا با نام دیویسان (Devisan) شناخته می شود. اگر این در را برای ورود انتخاب کنید مستقیم وارد حیاط مرمرین موزه می شوید. یکی دیگر از ورودی ها توربی (Türbe) نام دارد. درهای این دروازه با نقش و نگارهایی بسیار دیدنی پوشیده شده اند، نقش هایی که از زمان سلجوقیان به یادگار مانده اند.

این سازه مکانی تاریخی، فرهنگی است که از سال ها پیش با فرهنگ مردمان ترک و فارسی زبان در هم آمیخته است.

مکانی که امروزه به عنوان موزه مولانا نامیده می شود، درواقع محل زندگی و تدریس مولانا بوده. موزه یا ساختمان مقبره مولانا در زمینی به مساحت ۱۸.۰۰۰ متر مربع ساخته شده است و با نام کابای هدرا (Kubbe-i Hadra) به معنای گنبد سبز نیز شناخته می شود. این نام گذاری به دلیل معماری خاص بناست. از شاخص ترین ویژگی ها در ساختمان این بنا، گنبد مخروطی شکل و فیروزه ای رنگ آن است. این گنبد بر روی چهار ستون بنا شده و جذاب ترین قسمت معماری این ساختمان به حساب می آید.

مقبره مولانا به دست معمار مشهور و خبره ای به نام بدرالدین تبریزی (Bedrettin Tebrizi) ساخته شد، او اهل آذربایجان و شهر تبریز بود و ایده گنبدی سبز رنگ بر فراز بارگاه مولانا را او مطرح و اجرا کرد و با ساخت چنین بنایی توانست نامش را در تاریخ جاودان کند.

این مقبره مانند بسیاری از بناهایی که در دوران سلجوقیان و عثمانیان ساخته شدند، تابع معماری سنتی ترکی و اسلامی است. آرامگاه یا موزه مولانا دارای گنبد های نیم دایره و یک مناره سر به فلک کشیده است که با ظرافت خاصی تک تک اجزایش را طراحی و ساخته شده است. 

اتاق آرامگاه درست در زیر گنبد فیروزه ای رنگ و درخشان این بنا که از فرسخ ها دورتر دیده می شود، پیکر مولانا دفن شده است. همان طور که توضیح دادیم علاوه بر مولانا اقوام و مریدان او هم در اطراف این گنبد زیبا دفن شده اند.

این اتاق یکی از افتخارات مردمان ترک است. تمام قسمت های اتاق با حکاکی روی سنگ، خوش‌نویسی، نقاشی و منبت کاری تزیین شده اند و در کنار هم محلی فوق العاده را تشکیل داده اند. در جای جای این اتاق می توان آیه های قرآن را که با خوش‌نویسی شده اند را مشاهده کرد.

آثار درون موزه شامل دست نوشته های قدیمی، قرآن های خطی، آلات موسیقی دوران رومی و آثار هنری دوران سلجوقی می باشد. این آرامگاه و موزه به نماد قونیه تبدیل شده و سالانه بازدیدکنندگان بسیاری را به خود جذب می کند. موزه مولانا سال گذشته ۲۰۱۷ پررونق‌ترین موزه کشور بود و در ۶ ماه اول امسال ۲۰۱۸ نیز تعداد بازدیدکنندگان آن ۳۲ درصد افزایش یافت.

 

مجله مرمر Marmar Magazine ، برترین مرجع اطلاع رسانی فارسی زبان در کشور ترکیه

سلطان علاءالدین کیقباد

مولانا

آلات موسیقی دوران مولانا

شهر قونیه Konya

بدرالدین تبریزی (Bedrettin Tebrizi)

مقبره مولانا