مکانهای دیدنی در ترکیه، موزه ارزروم

موزه باستانشناسی ارزروم موزه از سال ۱۹۴۲ در ساختمان مدرسه دومناره شروع به فعالیت کرد و آثاری که از ارزروم و اطراف بدست آمده بود

در آن بنمایش درآمد و از سال ۱۹۶۷ به ساختمان جدید نقل مکان کرد. در سال ۱۹۹۴ پس از افتتاح موزه آثار اسلامی- ترک و قوم شناسی مدرسه یاکوتیه بصورت موزه باستانشناسی تبدیل شد. از شعبات وابسته آن میتوان به موزه آثار اسلامی-ترک و خانه آتاتورک اشاره کرد. بعلاوه ستاد مدیریت اداری که سالهاست به فعالیت در زمینه حفاری مشغول است در همین ساختمان قرار دارد. در موزه سالن حفاریها، سالن ترانس-قفقاز مربوط به هزاره ۲ قبل از میلاد، سالن اورارتو، سالن تاریخ طبیعی و سالن قتل عامهایی که توسط ارامنه انجام گرفته وجود دارد.

سالن حفاریها آثاریکه تاکنون در حفاریهای منطقه ای بدست آمده است در معرض نمایش قرار دارند. در میان این آثار حفاری تپه های کاراز (۱۹۴۴-۱۹۴۲)، پولور (۱۹۶۰)، گوزل اوا (۱۹۶۱)، سوس (۱۹۹۸-۱۹۹۴) بخش عمده ای را تشکیل میدهند. مجسمه های مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد تا عصز سلجوقی ، مکانهای مقدس، نوک تیر، ظروف گل پخته، آثار سنگی در نمایشگاه در معرض نمایش است. در کشور ما تمدن کاراز که از جنوب قفقاز، تا سواحل غربی دریاچه ارومیه، و تا فلسطین منطقه وسیعی را در بر میگیرد بطور عمده در شرق و جنوب شزق آناتولی و خصوصا در ارزروم و اطراف آن را احاطه میکند که حفاریهای مربوط به آن در حال انجام است و روز به روز بر اهمیت آن افزوده میشود.

سالن هلنی ، رومی و ترانس-قفقاز آثاری که از حفاریهای ایکیزتپه بدست آمده بهمراه آثاری که خریداری شده یا ضبط شده اند و مربوط به دوره هلنی و رومی هستند مانند انگشتر، آثار ساخته شده از طلا مانند گوشواره، سیخهای شیشه ای اشگ چشم،گل پخته، آثاری مثل مزار و آثار مربوط به تمدن ترانس-قفقاز هزاره ۲ قبل از میلاد از حوضه غربی دریاچه وان، منطقه آناتولی شرقی، در جنوب شرق اطراف دریاچه ارومیه و شمال غرب گرجستان به نمایش گذارده شده است. سالن آثار اورارتی و سکه پایتخت اورارتو که از تاریخ ۹۰۰-۶۰۰ قبل از میلاد حکمروایی میکردند شهر وان (توشپا) است. این دولت که در بین سه دریاچه ارومیه ، گوگچه گول و دریاچه چیلدیر و از غرب تا سرحدات ارزروم و مالاتیا در منطقه وسیعی حکم میراندند حکومتی قدرتمند بوجود آوردند. ریشه آنها را به هوریها پیوند میدهند. قلعه،معماری صخره ای،سد و تاسیسات آبیاری بسیاری از اورارتیها بجای مانده است که در موزه در کنار گل پخته،ظروف کانی، اشیاء زینتی، مهر ، آلات حربی، لوحه های نذر و قربانی نشان میدهند که تمدن اورارتی بسیار رشد یافته بوده است. در این سالن سکه های بسیار ی مربوط به عصر هلنی، رومی و بیزانسی در معرض نمایش قرار دارند.

کتیبه های اورارتی و سالن تاریخ طبیعی کتیبه های تاریخی که اسناد کتبی بسیاری مهمی هستند و بسیاری از زوایای تاریخ را روشن میکنند و آثار سنگ نبشته بسیاری خریداری و در این موزه به نمایش گذارده شده است. فسیل ماموت (فیل)متعلق به ۵۰۰ هزار سال قبل ، فسیل نرم تنان، فسیلهای گیاهی و سایر در این قسمت جای گرفته است. سالن قتل عام توسط ارامنه حوادث کشتار ترکها بدست کمیته های ارامنه در شورش سال ۱۹۱۸ ، در آلاجا ارزروم، یشیل یاییلا و روستای تیمار و فجایعی که در حفاریهای اوباکوی کارس آشکار شده است در این سالن به نمایش گذارده شده است. در میان یافته ها دعای چشم زخم، دگمه ، قوطی سیگارهای ماه و ستاره دار، پوکه های فشنگ ، تکه های قرآن کریم و سایر در نمایش است.

 آدرس: جاده ینی شهیر شماره ۱۱

تلفن: ۲۳۳۰۴۱۴(۰۴۴۲) فاکس: ۲۳۳۰۴۱۵(۰۴۴۲)

بجز روزهای دوشنبه همه روزه از ساعت ۱۲-۸ و عصرها ۱۷-۱۳ برای بازدید عموم باز است.

 موزه خانه آتاتورک ارزروم

موزه در جاده چایکارا، خیابان چایکارا واقع شده است. ساختمان در اواخر قرن ۱۹ توسط یکی از اعیان شهر ارزروم بعنوان مهمانسرا ساخته شده بود. در بین سالهای ۱۹۱۶-۱۹۱۵ مدت ۹ ماه بهنوان کنسولگری آلمان مورد استفاده قرار گرفت و در ۱۲ مارس ۱۹۱۸ در پی آزادسازی شهر به محل اقامت فرمانداری تبدیل شد. فرماندار ماهر آککایا تا ۳ ماه جولای سال ۱۹۱۹ در این ساختمان اقامت کرد و پس از رفتن وی ساختمان مهمانسرا تخلیه شد. مصطفی کمال پاشا پس از عزیمت به سامسون برای شرکت در گنگره به ارزروم آمد و در تاریخ ۹ جولای سال ۱۹۱۹ حسین رئوف بیگ و دوستانش در آنجا اقامت کردند و تا تاریخ ۲۹ آگوست سال ۱۹۱۹ بمدت ۵۲ روز در در مدت برگزاری گنگره در مهمانسرا ماندند و بدین ترتیب ساختمان اهمیتی تاریخی پیدا کرد. پس از عزیمت قاضی مصطفی کمال پاشا از ارزروم ساختمان مجددا بصورت اقامتگاه فرمانداری مورد استفاده قرار گرفت. پس از اعلام جمهوریت در ۱۳ سپتامبر سال ۱۹۲۴ هنگام تشریف فرمایی ایشان به ارزروم رئیس شهرداری نظیف بیگ کلید طلایی شهر را که توسط یک هنرمند ساخته شده بود به همراه سند مهمانسرا از طرف شهر به مصطفی کمال پاشا هدیه کرد. مهمانسرا در سالهای ۱۹۳۴-۱۹۳۰ اقامتگاه فرمانده کل قشون شهر بود و پس از آتاتورک به خواهر وی مقبوله بویسان خانم منتقل شد و بر اساس اسناد موجود در تاریخ ۱۲٫۱۰٫۱۹۴۴ پس از فوت وی به سازمان حمایت از کودکان بخشیده شد. ساختمان تا سال ۱۹۸۰ مورد استفاده این تشکیلات واقع شد و در سال ۱۹۸۴ از طرف وزارت بهداشت به وزارت فرهنگ انتقال یافت.

ساختمان از سه طبقه همکف ، اول و زیر شیروانی تشکیل شده است که از سال ۱۹۸۴/۱۰/۳ بعنوان موزه آتاتورک بر روی بازدیدکنندگان گشوده شد.

طبقه همکف پس از عبور از در طاقدار دو لنگه در سمت چپ لوازم متعلق به کاظم کارابکر و کاظم یوردآلان و اسناد و مدارک بهمراه عکس به نمایش گذارده شده است، از این اتاق دری به اتاق دیگر که البسه، سلاحها ، تصاویر و اسناد رئیس جمعیت دفاع از حقوق ملی ارزروم و عضو گنگره ارزروم رائف دینچ در آن قرار دارد وارد میشویم. در روبروی این اتاق محلی است که روزنامه انوار شرقیه که در آناتولی منتشر میشد، و روزنامه بسیار معروف دوران مجادلات ملی آل بایراق و اعلامیه های گنگره ارزروم به همراه دستگاه چاپ در آنجا به نمایش گذاشته شده است.

طبقه اول در بالای پلکان طبقه اول تصاویر مختلف آتاتورک بصورت دستجمعی زمانیکه برای دومین بار به ارزروم آمد و مبل و صندلی آن زمانها قرار دارد. پس از عبور از بخش ورودی عکسهای اعضای گنگره ارزروم و شرح حال آنها در یک سالن و سالن پذیرایی و اتاق خواب قرار دارد.

 آدرس: جاده جمهوریت

تلفن: ۲۳۴۲۰۳۷(۰۴۴۲) فاکس: ۲۳۳۰۴۱۵(۰۴۴۲)

بجز روزهای دوشنبه از ساعت ۱۲-۸ و عصرها از ساعت ۱۷-۱۳ باز است.

 موزه آثار اسلامی ترک و قوم شناسی- ارزروم (مدرسه یاکوتیه)

(مدرسه یاکوتیه) مدرسه بر اساس کتیبه سردر ورودی، در زمان سلطان الجایتو پادشاه الهانلی به نام قازان خان و بلوغان خاتون از طرف جمال الدین خواجه یاقوت غازانی ، در سال ۷۱۰ هجری قمری (۱۳۱۰ میلادی) ساخته شده است. بلافاصله پس از ورود ترکان به آناتولی با هدف ایجاد تقییرات در آناتولی علیرغم حوادث تاریخی آنزمان دست به تغییر آثار معماری زدند و در دوره سلجوقی سبک معماری بطور کلی عوض شد که در مدرسه یاکوتیه شاهد آن هستیم که حاصلش بافتی بیاد ماندنی شد. ساختمان جزو مدارس چهار ایوانه با حیاط بسته است. در میان ایوانها حجره ها قرار دارند. ایوان غربی به طرز خاصی در دو طبقه بنا شده است.

 ایوان جنوبی به قصد ساخت مسجد ساخته شده و در روی دو دیوار آن کتیبه های وقف جای داده شده است. روی حیاط میانی با قبه پوشیده شده است. در قسمت پایانی ایوان شرقی گنبد قرار دارد و در گنبد مزار دیده میشود. در کتیبه سردر بیرونی با دو مناره در گوشه های آن ، و در جبهه مقابل کل بنا گنبد ایجاد شده است. این به عنوان یکی از نمونه های اسلوب معماری دوره سلجوقی دارای اهمیت است. لیکن یکی از مناره ها در گوشه تا پاگرد و دومی تا قاعده تخریب شده روی آن با کلاهی مخروطی شکل پوشیده شده است. در این جبهه طرح های طبیعی و هندسی و تصاویر سمبولیک بر اهمیت سیمتریک آن افزوده است. تزیینان سردر و درهای حجره و تزیینات مناره ها در آن دوره وارد هنر شده و اهمیت پیدا کرده است. در هر دو سوی سردر ، در میان چهارچوب کره آنتیک، درخت حیات و فیگورهایی در دو طرف و در روی آن عقاب دو سر نشانه های اعتقادات دینی عصر سلجوقی است که به صورتهای کمی تغییر یافته در جاهای دیگر نیز به آنها برمیخوریم.

 آدرس: جاده جمهوریت

 تلفن: ۲۳۵۱۹۶۴(۰۴۴۲) فاکس: ۲۳۳۰۴۱۵(۰۴۴۲)

فقط در ماههای تابستان از ساعت ۱۲-۸ و ۱۷-۱۳ برای بازدید باز است.