مکانهای دیدنی در ترکیه، موزه كايسري

در سال ۱۹۳۰ در مدرسه هونات خاتون تشكيل يافت. در سال ۱۹۶۹ به بناي جديدش واقع در محله گول تپه، خيابان كيشلا انتقال يافت. 

اثرهاي اين موزه با توجه به دوره هاي تاريخي به صورت منظم در دو سالن بزرگ و حياط آن به نمايش درآمده است. در سالن اولي آثار سراميكي متنوع و بتهاي مرمري متعلق به دوره مفرغ قديم و اثرهاي مربوط به عصر كلوني تجارت آسور به صورت منظم به نمايش گذاشته شده است. در ميان اينها لوحهايي با خط ميخي،كوزه هاي سفالي خمره ها، گلدانها، جاميوه ها، ريتونها، اشياي فلزي و مهرهاي استوانه اي به چشم ميخورد. در قسمت جنوبي اين سالن استل هاي منقوش با خط تصويري و مسجمه هاي

سنگي متعلق به دوره هيت‌هيت قديم وجود دارد.در سالن شماره۲ آثار سراميكي متنوع مربوط به عصرفريگ، اثرهاي دوره يونان باستان، رم باستان و بيزانس جمع آوري شده از منطقه كايسري و آثار كشف شده از گورهاي تپه هاي باستاني بش تپه و گاريپلر به تماشا گذاشته شده است. در حياط موطه مجسمه هاي مرمري استلهاي گور، لحدها و خمره هاي بزرگ متعلق به دوره هاي هلني، رم باستان و بيزانس در معرض ديد قرار داده شده است

 

موزه باستان شناسي

 كايسري اين موزه در استان كايسري، بخش مركزي ملك قاضي محله گول تپه، خيابان كيشلا قرار دارد. پروژه احداث بناي آن در سال ۱۹۶۵ شروع شد و در سال ۱۹۶۹ به پايان رسيد. زيربناي اين موزه حدود ۵۸۰ متر مربع و مساحت حياط آن ۸۷۰۴ مترمربع مي باشد. اين بناي دوطبقه از دو سالن بزرگ و باغهاي كار، راهرو و انبار تشكيل شده است. اثرهاي اين موزه با توجه به دوره‌هاي تاريخي به صورت خيلي منظم به نمايش درآمده است. بر همين اساس در ورودي سالن شماره يك آثار سراميكي ومرمري متعلق به عصر مفرغ قديم ديده مي شود. بعد از اينها اثرهاي متعلق به دوره كلوني تجارت آسور كشف شده از گل تپه چيده شده است. در ميان اينها كتيبه هايي باخط ميخي، كوزه هاي مختلف، خمره ها، گلدانها، جاميوه اي ها، مهرها ريتونها، اشياي فلزي و قالبها بيشتر از همه جلب توجه ميكند. در قسمت جنوبي همين سالن مجسمه هاي سنگي واستلهي منقوش با خط تصويري متعلق به دوره هيت‌هيت قديم ديده مي شود. در راهروي ورودي سالن شماره ۲ آثار سراميكي رنگي و بي رنگ متعلق به عصر فريگ در معرض ديد قرار داده شده است.

 آدرس: محله گول تپه، خيابان كيشلا، پلاك ۲

تلفن: ۲۲۲۲۱۴۹(۰۳۵۳) فاكس: ۲۳۲۴۸۱۵(۰۳۵۳)

موزه قوم شناسي كايسري

اين موزه در بخش بيروني عمارت گوپگوپ اوغلي قرار دارد. از شرق به ديوار بيروني قلعه چسبيده است. اين بنا دوطبقه بوده و از بخشهاي مختلفي تشكيل شده است. طبقه پايين كه روزگاراني محل پرورش حيوانات بوده امروزه به سالن نمايش تبديل شده است.در اين موزه انواع اثرهاي اسلامي مربوط به منطقه كايسري نظير ظروف فلزي، چوبي،چيني، اسلحه ها، آثار خطي، قاليها، لباسهاي مردانه و زنانه و زيورآلات به نمايش گذاشته شده است. همچنين در اين موزهسكه هاي دوره اسلامي-تركي، با توجه به دوره هاي تاريخي به صورت منظم چيده شده است.در اتاق بزرگ واقع در شرق راهروي اصلي اثرهاي فلزي، چوبي، شيشه اي و چيني متعلق به امپراتوري عثمانيها و سلجوقيان، در راهروي ورودي اتاق دوم سلاحهاي گرم و سرد و لباسهاي مردانه و در اتاق كوچك هم زيورآلات و لباسهاي زنانه به نمايش گذاشته شده است. در دو اتاق بزرگ واقع در جنوب راهروي اصلي سكه هاي متعلق به حكومت اسلامي- تركي و آثار خطي و در اتاق بزرگ غربي هم ظروف مسي، قالي و گليم وجود دارد. در كوشك نيمه باز واقع در شمال موزه چادر تركمن و در حياط آن سنگ قبرهاي متعلق به دوره اسلامي به نمايش گذاشته شده است.

 آدرس: كايسري، محله گاورم اوغلو، مدرسه هونات خاتون

تلفن: ۲۲۲۲۱۴۸(۰۳۵۲)

عمارت گوپ گوپ اوغلي

 اين عمارت در استان كايسري شهرستان ملك قاضي محله جمهوريت خيابان تنوري واقع شده است. بين سالهاي ۱۴۱۹-۱۴۱۷ ساخته شده است و داراي دو قسمت حرمسرا و پذيرش مي باشد. قسمت پذيرش بعدا به عمارت اضافه شده و در حال حاضر به عنوان موزه قومشناسي مورد استفاده مي باشد. قسمت حرمسرا از اتاق حرمسرا، اتاق مبل، اتاق عروس، آشپزخانه، آبدارانه، اتاق مهماني، هال و اتاق عروس-داماد تشكيل شده است. روشنايي اتاق مبل تنها از طريق در و پنجره تامين مي شود. چون پنجره ديگري رو به بيرونندارد يكمحيط نيمه تاريك دراماتيك و مرموز به وجود مي آورد. طول اتاق ۱۰متر، عرض آن ۵ متر و ارفاعش ۷ متر مي باشد. در قسمت ورودي سالن «سكي آلتي» وجود دارد. در وسط آن سنگي به نام سنگ عصر قرار دارد. از قسمت «سكي آلتي» به وسيله دو پله وارد قسمت چوبي مي شود. ارتفاع سه طرف ايين قسمت حدود سه طبقه بوده و به وسيله مبلي به پهناي ۷۰ سانتيمتر محاط شده است. در ديوارهاي كناره سالن كمدهاي ديواري قرار دارد. اين كمدها بهنام «يوكلوك» ميباشد و براي گذاشتن رختخوابها مورد استفاده بوده است.

مانكنهاي صاحبخانه و ميهمانها در سالن موجود است. اتاق عروس در قسمت شرقي سالن جاگرفته است. قسمت محرم سالن براي جلوگيري از ورود افراد متفرقه مي باشد. از تختها وكمدهاي ديواري به صورت هدفمندي استفاده ميشود. از قسمت غربي سالن از طريق يك در وارد آشپزخانه جلويي و از آنجا وارد آشپزخانه اصلي و بزرگ مي شود. اجاقي كه براي پختن غذا ساخته شده بارزترين قسمت آشپزخانه اصلي به شمار ميرود. به وسيله مانكن ها كارهاي روزانه آشپزخانه و كدبانوها به نمايش درآمده است. در قسمت شمالي آشپزخانه اصلي قسمتي با عنوان اتاق مهمان بعدااضافه شده است. اتاق كوچكي روبروي اتاق مهمان براي مستخدمهاي عمارت در نظر گرفته شده است. از اتاق مستخدمها به وسيله پله چوبي وارد طبقه دوم مي شود. در طبقه دوم اتاق عروس-داماد و هال جاي گرفته است. قصر بهاري در قسمت غربي عمارت واقع است. توسط ستونهاي چوبي افراشته شده و بعدا به ساختمان عمارت اضافه شده است. جلوي آن حوض زيبايي ساخته شده است.

تاريخ خانه

 مطابق با تاريخ كايسري دولت ذوالقدريان با كمك پادشاه مصر محي الدين در سال ۱۴۱۹ تاسيس شده است. در آن موقع در مصر مملوكيان حكومت ميكردند. به مساجدي كه در زمان مملوكيان ساخته شده اگر نگاه كنيم ستونهاي موجود در كنار پنجره ها مانند ستونهايي است كه در زمان آنها ساخته شده است. جداي از اينها طاقهاي روي در كه از سنگهاي سياه و سفيد ساخته شده و شكافهاي كوچكي روي سنگهاي كنار در همانند سبك ساختمانهاي عربي حكاكي شده است. در سال ۱۴۶۸ م. سلطان محمد فاتح اينجا رابه صورت يكي از ايالتهاي دولت عثماني درآورده بود. از طريق كتيبه مرمري روي درب بازار قديمي پنبه فروشان واقع در شمال بازار كايسري نصب شده ميتوان فهميد كه موسس آن مصطفي ابن عبداله بيگ امير كايسري بوده و در سال ۱۴۹۷ ميلادي ساخته شده است. براساس مدارك موجود در شناسنامه دادگاه و اطلاعات مكتوب موجود در وقفيه اين شخص اهل بورسا بوده است. همچنين مي فهميم كه استادهاي اهل بورسا اينجا ميكرده اند. تاريخ ساخت خانه بين ۱۴۹۷-۱۴۱۹ مي باشد.

 مدرسه دوگانه كايسري

 (موزه تاريخ پزشكي گوهر نصيبه)

بناهايي كهبا نام مدرسه هاي دوگانه كايسري شناخته مي شوند چسبيده به هم بوده و از دو ساختمان و يك محوطه باز تشكيل شده است. غير از اينكه يكي از آنها از ديگري كمي پهن تر است. اين دو مدرسه نماي شبيه به هم دارند. اما عليرغم شباهتي كه از نظر شكل به هم دارند در عملكرد آنهاشباهتي ديده نمي شود. چون مدرسه غربي يك درمانگاه و مدرسه غربي پزشكي است. به عبارت ديگر يكي موسسه سلامت و ديگري موسسه آموزشي است. چه درمانگاه باشد چه مدرسه. از ايوانهاي چهارگانه كه در اطراف محوطه باز مرتب شده اند به صورت مناسبي ساخته شده است. درمانگاه ساختماني مستطيلي شكل باابعاد بيروني ۴۱ در ۵/۳۲ متر مي باشد. يك طرف محوطه چهارگوشه اي ۵/۱۲ متر بوده و سه طرف آن با رواقهاي قوسي شكل محاط شده است.

رواق چهارم واقع در جلوي ايوان اصلي به صورت باز ساخته شده است. ايوانها در قسمت پشت سر قوسهاي وسطي داراي فضاي روباز هستند. ايوان شمالي و اصلي مكان بزرگ و وسيعي با پهناي ۹ متر و عمق ۵/۱۰ متر مي باشد. در دو طرف ايوان اصلي اتاقها جاي داده شده، اتاق قسمت غربي كوچك بوده اتاق شرقي از دو اتاق مستطيل شكل كه يكي از آنها ورودي ديگري مي باشد تشكيل شده است. محور طولي بناي پورتال روي آن نبوده روي محور رواق غربي محوطه مي باشد. مدرسه كه از طريق معبر تنگ طاق گهواره اي شكل از داخل به قسمت درمانگاه وصل شده در فاصله يك متري پشت سر درمانگاه جاي گرفته است. عمق مدرسه نيز همانند درمانگاه مي باشد. فقط پهناي آن كم بوده به اندازه ۵/۲۷ متر مي باشد. بدين جهت محوطه آن نيز به ابعاد ۱۴ در ۸ متر و به شكل مستطيل مي باشد. مانند آنچه كه در درمانگاه مشاهده مي شود رواقي دور تا دور اين محوطه را در برمي گيرد. اين رواق كه در كنار محوطه مستطيل شكل طويل وجود دارد داراي سه قوس بوده و ايوانهاي كناري در پشت فضاي روباز قرار ميگيرد.

 قسمت باريك محوطه در شمال جلوي ايوان اصلي يك طاقه بوده در طرف جنوب دو طاقه مي باشد. اين وضعيت از محور ساختمان جنوبي حركت داده شده و باعث شده است تا در پشت طاق غربي قرار بگيرد. ايوان اصلي مدرسه از ايوان اصلي درمانگاه باريكتر و داراي عمق كمتري مي باشد(m 5/7×۷۰/۹) همچنين در دو طرف اين ايوان دو اتاق يكي كوچك و ديگري بزرگ موجود مي باشد. آرامگاه بين ايوان شرقي و اتاق موجود در گوشه شمال شرقي بنا مي باشد. درهاي آن به طرف حياط وسطي است. باداشتن مسجد هشت ضلعي و گنبد منشوري شكل هشت ضلعي از جمله آرامگاه هاي نمونه دوره سلجوقي مي باشد. داخل مسجد به شكل استوانه اي است. به صورت متقابل به طرف ديوارهاي آن هشت نيش يكي از آنها مستطيل شكل و ديگري به صورت نيم دايره باز ميشود. يكي از اينها واقع در قسمت جنوب شرقي به صورت محراب نيمدايره اي است. بااحتساب نماي بيروني گنبد كلاهي هشت ضلعي در داخل نيز به صورت هشت گوشه اي ارتفاع يافته كه با اين وضعيت در معماري آرامگاههاي سلجوقيان آناتولي كه داخل گنبدهاي آنهابه صورت قوسي مي باشد خيلي كم برخورد ميكنيم.

پورتال مدرسه همانند آنچه كه در درمانگاه است روي محور رواق غربي يعني در سمت چپ است. از مجموعه دو بنا فقط كتيبه روي پورتال درمانگاه تاامروز دوام آورده است. از اين كتيه فهميده ميشود كه درمانگاه در سال ۶۰۲ ه.ق (۱۲۰۵ م.) به وصيت دختر كيليچ ارسلان دوم و خواهر قياس الدين كيخسرو – گوهر نصيبه خاتون- ساخته شده است. مدرسه پزشكي چسبيده به درمانگاه به اسم مدرسه قياسيه شناخته مي شود و ساخت آن توسط قياس الدين كيسخرو (۱۲۱۰-۱۲۰۴ و ۱۱۹۶-۱۱۹۲) مورد قبول است. امااطلاعات قطعي مبني بر ساخت مدرسه پزشكي از طرف قياس الدين كيخسرو موجود نيست. اين يك واقعيت است كه اين دو بناي كنار هم اما داراي دو عملكرد متفاوت از طرف اشخاصي ديگر در دوره سلجوقي ساخته شده استو براي مثال ميتوان مسجد عظيم و دارالشفاي ديوريغي را نام برد. از طرف ديگر وضعيت برعكس را نيز ميتوان متصور شد. مانند مدرسه و مسجد حاج قليچ و يا بناي خاتون خواند ماهپري در كايسري. در اين وضعيت ساخت دو بناي «مدرسه هاي دوگانه» از طرف همان شخص غيرممكن نيست.

 اين كه موسس اينهادر آرامگاههاي واقع در مدرسه و درمانگاه دفن شده اند يك واقعيت است. مثلا پسر كيخسرو اول- عزالدين كيكاوس اول (۱۲۱۹-۱۲۱۰) در آرامگاهي كه به دستور او در دارالشفاي شهر سيواس ساخته شده مدفون ميباشد. در مدرسه اي كه با نام مدرسه «قياسيه» شناخته مي شود آرامگاهي وجود دارد. فقط اين را ميدانيم كه اين آرامگاه براي قياس الدين كيخسرو نمي باشد. چون اين پادشاه در «گنبدخانه» موجود در مسجد علاالدين شهر قونيه مدفون است. بدينجهت بايد تصور كرد كه اين آرامگاه مال خاتون گوهر نصيبه مي باشد. اما در اينصورت هم نه به اين دليل كه آرامگاه در قسمت درمانگاه بنا كه با كتيبه نوشته شده از طرف خاتون گوهر نصيبه اثبات مي شود بلكه مساله وقوع آن در قسمت مدرسه بنا روبرو ميشويم.

 جواب اين مساله به دو شكل ميتواند باشد: يادرمانگاه در اصل محل واقع شدن آرامگاه بوده و كتيبه بعدهااز پورتال بنا كنده شده و روي پورتال بنايي كه امروزه به نام درمانگاه مي شناسيم قرار داده شده است و ياهر دو بنا توسط يك شخص ساخته شده و آرامگاه موسس در قسمت مناسبي از اين مجموعه قرار داده شده است. ما از اين دو احتمال بر عقيده دوم هستيم و تصورميكنيم كه كل «مدرسه هاي دوگانه» توسط خاتون گوهر نصيبه ساخته شده و اين پادشاه در اين آرامگاه مدفون است. «مدرسه هاي دوگانه» هم اكنون داخل پارك معمار سينان بوده و به عنوان «موزه تاريخ پزشكي» وابسته به دانشگاه «ارجيس» از آن استفاده ميشود.